Tôi không bao giờ nghĩ mình sẽ ngồi dạy người khác. Tôi chỉ là một dược sĩ ngồi xe lăn, tập tành quay video, run đến mức phải lấy hơi mấy lần mới nói trọn được một câu. Vậy mà bây giờ, số học viên đi qua tay tôi đã hơn 100 người. Nhiều đến mức tôi không còn đếm nổi nữa.
Bạn có tin một người từng sợ ống kính lại đi dạy người khác cách đứng trước ống kính không?
Tôi cũng không tin. Cho đến khi nó xảy ra với chính tôi.
Mọi chuyện không bắt đầu bằng một kế hoạch lớn lao. Nó bắt đầu bằng một câu nói của thầy tôi — anh Phạm Thành Long. Thầy bảo: "Em là dược sĩ thì xây kênh Dược sĩ gia đình đi." Tôi nghe theo. Tôi xây. Và tôi xây được thật. Chuyện đó tôi đã kể trong bài Cách xây kênh Dược sĩ gia đình rồi, ở đây tôi không nhắc lại nữa.
Điều tôi muốn kể hôm nay là chuyện xảy ra sau khi tôi có kết quả. Cái phần mà hồi đầu tôi không hề lường tới.
Khi bạn bè bắt đầu nhắn tin "Chỉ chị với"
Kênh của tôi lớn dần. Người xem nhiều hơn. Đơn về đều hơn. Rồi một ngày, điện thoại tôi bắt đầu sáng lên những tin nhắn quen thuộc.
"Thúy ơi, chị làm sao mà lên kênh hay vậy, chỉ em với."
"Em cũng là dược sĩ nè, em muốn làm như chị mà không biết bắt đầu từ đâu."
Ban đầu chỉ là vài người bạn. Người trong nghề. Họ thấy tôi — một người ngồi xe lăn, tay chân biến dạng — mà vẫn xây được một thương hiệu cá nhân có người theo dõi, có thu nhập thật. Họ nghĩ trong bụng: nếu chị ấy làm được thì mình cũng làm được. Mình đâu có thiếu thứ gì so với chị ấy.
Lúc đó tôi không thu phí gì cả. Bạn hỏi thì tôi chỉ. Tôi ngồi gõ từng tin nhắn dài, hướng dẫn từng chút một: chọn chủ đề thế nào, quay ra sao, nói gì trước ống kính cho hết run. Có hôm gõ tin tới khuya, tay đau, mà vẫn gõ. Vì tôi nhớ cảm giác hồi mình loay hoay một mình, chẳng có ai cầm tay chỉ cho cả. Tôi không muốn người ta phải mò mẫm khổ như tôi đã từng.
Rồi một chuyện lạ xảy ra với chính tôi.
Càng dạy, tôi càng giỏi hơn
Thầy tôi có một câu mà tôi nghe đi nghe lại đến thuộc lòng:
Mình tự làm thì chỉ nhớ 10%. Nhưng khi mình chia sẻ, hướng dẫn lại cho người khác, mình nhớ đến 80%.
Lúc đầu tôi nghe cho vui. Tới khi đi dạy mới thấm.
Bạn biết không, khi tôi tự làm kênh của mình, tôi làm theo bản năng. Cái gì thấy hợp lý thì làm. Tôi không cần giải thích cho ai, kể cả cho chính tôi. Nhưng khi có người ngồi trước mặt hỏi "Tại sao chị làm vậy?", tôi buộc phải dừng lại, suy nghĩ, gọi tên cho ra cái lý do.
Và chính cái khoảnh khắc tôi gọi tên được nó — tôi mới thật sự hiểu mình đang làm gì.
Với tôi, dạy không phải là cho bớt đi. Dạy là cách tôi học lại lần thứ hai, sâu hơn, kỹ hơn. Mỗi học viên hỏi một câu, là một lần tôi đào sâu thêm vào nghề của mình. Có câu hỏi của học viên làm tôi ngồi thừ ra cả buổi, vì chính tôi cũng chưa từng nghĩ tới. Tôi đi dạy mà hóa ra tôi mới là người được học nhiều nhất.
Đó là lý do tôi chưa bao giờ thấy việc đào tạo là "cho bớt bí quyết của mình đi". Tôi cho đi cái mình biết, rồi cái mình biết lại nở ra to hơn. Lạ vậy đó. Cho mà không vơi, lại còn đầy thêm.
Tôi dạy những người tưởng chừng không cần ai dạy
Học viên của tôi không phải người mới vào đời. Họ là bác sĩ. Là dược sĩ. Là huấn luyện viên dinh dưỡng. Những người đã có chuyên môn vững, có bằng cấp, có phòng khám, có khách hàng. Nhiều người còn lớn tuổi hơn tôi, kinh nghiệm nghề dày hơn tôi.
Nhưng có một thứ họ thiếu: họ giỏi mà không ai biết họ giỏi.
Một bác sĩ giỏi ngồi trong phòng khám, mỗi ngày chỉ tiếp được vài chục bệnh nhân. Kiến thức quý giá đó nằm im trong bốn bức tường. Tôi từng sống trong bốn bức tường suốt ba năm — ba năm không ra khỏi nhà, quản lý chuỗi nhà thuốc qua cái camera vì sợ ánh mắt người ta nhìn mình trên xe lăn. Nên tôi hiểu cái cảm giác bị nhốt đó hơn ai hết. Bị nhốt bởi nỗi sợ của chính mình.
Tôi dạy họ cách mở cánh cửa ra. Cách lấy chuyên môn của mình, biến thành những video mà người bình thường hiểu được, tin được, muốn nghe. Cách để một bác sĩ giỏi trở thành một bác sĩ giỏi mà cả vạn người biết tới.
Có người hỏi tôi thẳng: chị là dược sĩ, sao dám dạy bác sĩ?
Tôi không dạy họ chuyên môn của họ. Chuyên môn họ hơn tôi nhiều. Tôi dạy họ thứ tôi đã trầy trật học được trên chính chiếc xe lăn này: làm sao để xuất hiện cho người ta thấy, để người ta nhớ, để cái mình biết không còn nằm chết trong phòng khám nữa. Đó là thứ tôi đổi bằng ba năm trốn sau bốn bức tường, bằng cái video đầu tiên run lẩy bẩy. Tôi có quyền dạy nó.
Con số làm tôi rưng rưng
Đến hôm nay, hơn 100 học viên đã đi qua hành trình này cùng tôi.
Có những kênh tôi từng cầm tay chỉ từ con số 0, giờ đã 100.000 người theo dõi. Có kênh chạm mốc 500.000. Tỷ lệ học viên ra được kết quả của tôi rơi vào khoảng 80 đến 90 phần trăm.
Tôi không kể mấy con số này để khoe. Tôi kể vì mỗi con số đó là một con người thật, một câu chuyện thật, một người từng nhắn cho tôi "em sợ lắm chị ơi" trước khi đăng cái video đầu tiên.
Bạn biết khoảnh khắc nào làm tôi xúc động nhất không?
Không phải lúc tôi giảng xong một buổi. Không phải lúc tôi nhận học phí.
Mà là lúc điện thoại tôi reo lên, và một học viên gửi về tấm ảnh chụp màn hình kênh của họ vừa cán mốc. Kèm theo dòng chữ: "Chị ơi, em làm được rồi."
Mỗi lần như vậy, tôi ngồi trên xe lăn mà mắt cay xè. Vì tôi biết, cái họ vừa làm được đâu chỉ là một con số follow. Đó là sự tự tin của một con người. Là cái cánh cửa họ vừa mở ra cho chính mình — cánh cửa mà có khi họ đã đứng tần ngần trước nó cả chục năm trời, không dám đẩy.
Có một học viên còn làm tôi bất ngờ hơn. Bạn ấy học xong, không dừng lại ở việc xây kênh, mà học luôn cả cách training — để tự đi đào tạo lại những bác sĩ khác. Tôi nhìn bạn ấy mà thấy chính câu nói của thầy mình đang sống động trước mắt: người ta hướng dẫn lại người khác thì người ta nhớ 80%, rồi cái 80% đó lại tiếp tục lan ra. Tôi dạy bạn ấy, bạn ấy dạy người khác. Cái tôi trao đi không dừng lại ở một người. Nó cứ đi tiếp, đi tiếp, đến những người tôi chưa từng gặp mặt.
Đến đây tôi mới hiểu vì sao hồi bé tôi cứ mơ làm diễn giả, mơ được đào tạo, được đứng truyền cảm hứng cho người khác. Hóa ra cái mơ ước đó nó nằm sẵn trong người tôi từ lâu rồi. Chỉ là tôi đi một đường vòng rất dài, qua bệnh tật, qua xe lăn, mới về lại được với nó.
Đây là đào tạo, không phải cộng đồng
Nói tới đây, tôi muốn nói rõ một điều, kẻo bạn nhầm.
Tôi cũng đang là Giám đốc cộng đồng của một chapter doanh nghiệp — BNI Best Chapter. Câu chuyện từ 13 người chuyển khoản ngay tại lớp thầy Long, rồi xây lên 35, đến nay gần 100 chủ doanh nghiệp sinh hoạt offline ở TP.HCM — chuyện đó tôi đã kể riêng trong một bài khác rồi. Đó là cộng đồng: nơi người ta kết nối, trao cơ hội cho nhau, làm ăn với nhau.
Còn hành trình tôi đang kể hôm nay là đào tạo. Là một thầy, một trò. Là tôi cầm tay từng người, sửa từng video, nghe từng nỗi sợ của họ trước ống kính — đúng cái nỗi sợ tôi từng có, không sai một li.
Hai việc khác nhau. Nhưng cùng chung một gốc. Tôi từng nghĩ giá trị của mình nằm ở chỗ giữ được bao nhiêu, có bao nhiêu nhà thuốc, thành công cỡ nào. Suốt mười mấy năm tôi sống để chứng minh mình giỏi, mình thành đạt. Đến khi ngồi xe lăn, mất gần hết, tôi mới nhận ra: thứ làm tôi thấy mình còn nguyên giá trị không phải là cái tôi giữ. Là cái tôi trao đi được cho người khác.
Khát vọng tôi đang nuôi
Tôi sẽ thành thật với bạn một chuyện.
Kênh Dược sĩ gia đình của tôi, nó cần chính sức khỏe của tôi. Tôi phải tự lên hình, tự quay, tự nói. Mà sức khỏe của tôi thì bạn biết rồi — viêm đa khớp dạng thấp đã hai mươi lăm năm, tay chân biến dạng, có ngày khỏe ngày mệt. Không phải hôm nào tôi cũng đủ sức ngồi trước ống kính.
Còn mảng đào tạo thì khác. Nếu hôm nay tôi mệt, chồng tôi — anh Nguyễn Thanh Vũ — vẫn có thể đứng lớp thay tôi. Kiến thức đã thành hệ thống, đã thành bài bản, nó không còn nằm gói gọn trong cơ thể một mình tôi nữa. Tôi mệt thì nó vẫn chạy. Đó là điều làm tôi yên tâm.
Vì vậy tôi muốn dồn sức cho mảng đào tạo coach 1:1 này, và làm nó cùng chồng. Hai vợ chồng cùng đứng lớp, cùng dìu học viên đi. Vừa hợp với sức khỏe của tôi, vừa là điều tôi luôn mơ ước từ bé: được làm diễn giả truyền cảm hứng, được đào tạo thương hiệu cá nhân cho người khác. Hồi nhỏ tôi còn mơ giúp các cặp vợ chồng biết yêu thương nhau nữa. Cái mơ ước đó tôi cũng chưa bỏ — tôi đang ấp ủ mở thêm mảng tư vấn hạnh phúc gia đình, để chia sẻ chuyện hai vợ chồng tôi đã giữ mái ấm thế nào qua những năm tháng khó khăn nhất.
Ước mơ thuở nhỏ của con bé Quảng Ngãi ngày xưa, hóa ra giờ đang thành hình. Chỉ là thành hình trên một chiếc xe lăn mà nó chưa từng tưởng tượng ra.
Còn sức khỏe là còn tất cả. Mà với tôi, "sức khỏe" lớn nhất là cái tinh thần không chịu gục.
Nếu ngày mai tôi mất hết, tôi vẫn sẽ làm lại từ đầu. Tôi đã chứng minh được một điều cho chính mình rồi: tôi đi được từ con số 0 lên hơn 100. Một lần làm được thì lần sau cũng làm được. Cái đó không ai lấy đi của tôi được nữa.
Còn bạn thì sao?
Bạn cũng đang giỏi một thứ gì đó mà chưa ai biết. Bạn cũng đang ngồi trong "bốn bức tường" của riêng mình — có thể là phòng khám, là quầy thuốc, là cái nỗi sợ đứng trước đám đông cứ đè bạn xuống mỗi lần định bắt đầu.
Tôi đã mở được cánh cửa của mình từ trên chiếc xe lăn. Không có lý do gì bạn lại không mở được cánh cửa của bạn.
Đừng đợi mình hoàn hảo rồi mới bắt đầu. Tôi run lẩy bẩy ở cái video đầu tiên đấy thôi, lấy hơi mấy lần mới nói nổi. Cứ bước. Cứ chia sẻ điều mình biết. Rồi một ngày, bạn sẽ là người ngồi đọc dòng tin "Em làm được rồi" — và hiểu vì sao tôi lại rưng rưng đến thế.