Có người hỏi tôi: chị ngồi xe lăn, tay chân biến dạng, đau ròng rã 25 năm — lấy đâu ra sức mà làm việc mỗi ngày? Tôi cười. Vì câu trả lời không nằm trong tôi. Nó nằm sau lưng tôi.
Một người chồng. Ba cô con gái. Và những người mẹ.
Đó là mái ấm của tôi. Và đó là lý do mỗi buổi sáng, dù đêm qua đau đến mức nào, tôi vẫn đặt mình lên chiếc xe lăn và đẩy ra cửa.
Bạn có một lý do như thế chưa? Một lý do lớn hơn cơn đau của chính mình?
Hôm nay tôi không kể chuyện bệnh tật. Chuyện đó tôi đã kể rồi. Hôm nay tôi kể bạn nghe về cái neo đã giữ tôi lại khi tôi muốn buông tất cả. Cái neo mà nhiều khi chính tôi cũng quên mất là nó đang ở đó, cho tới một đêm đau quá, nằm khóc một mình, tôi mới nhận ra mình chưa từng thật sự cô đơn.
Chồng tôi tên Nguyễn Thanh Vũ.
Tôi sẽ không kể cho bạn nghe những lời hoa mỹ. Tôi chỉ kể bạn nghe một điều rất thật. 8 năm trước, khi tôi mang thai con đầu lòng được 6 tuần, bác sĩ ngồi xuống và khuyên tôi bỏ con. Bệnh viêm đa khớp dạng thấp khiến khớp tôi sưng to, biến dạng. Họ đưa ra con số: 85% là cả mẹ lẫn con cùng chết. 15% sống, và nếu tôi sống thì phải ngồi xe lăn cả đời.
Bạn biết con đầu của tôi khó có thế nào không? Tôi từng đi cầu xin mẹ Quan Âm, từng tắm tượng Phật, mãi mới mang thai được. Cho nên khi cầm tờ giấy ở bệnh viện để ký giữ con, tôi không run vì sợ chết. Tôi run vì biết mình đang đánh cược. Và người đàn ông ấy đứng cạnh tôi. Anh không kéo tay tôi lại.
Rồi suốt cả thai kỳ, từ tuần thứ 6 cho tới ngày sinh, tôi không uống một viên thuốc điều trị nào, để con được an toàn. Khớp tôi sưng căng bóng. Đau tới mức tôi phải lấy khăn sữa nhét vào miệng mà cắn răng. Tôi không dám khóc, không dám rên. Một phần vì sợ con buồn. Một phần vì ông bà mình hay nói, mẹ mà khóc nhiều thì con sinh ra không tươi, đời con sau này khổ. Tôi không cho phép mình tin điều xui xẻo đó thành thật. Nên tôi cắn răng. Và anh là người ngồi đó, nhìn tôi cắn răng từng đêm.
Khi con tôi chào đời an toàn, khỏe mạnh, còn tôi thì ngồi lên xe lăn cả đời — anh vẫn ở đó. Không một câu trách. Không một lần quay lưng.
Bạn biết điều gì giữ một mái ấm không tan trong cơn bão như thế không? Không phải may mắn. Là người ta chọn ở lại.
Có 3 năm tôi trốn sau 4 bức tường. Không dám ra khỏi nhà. Tôi quản lý chuỗi nhà thuốc qua camera, vì sợ ánh mắt người ta nhìn mình trên xe lăn, sợ bệnh nhân tới hỏi mà tôi không đứng dậy tư vấn được. 3 năm đó, người duy nhất nhìn tôi mà không thấy chiếc xe lăn — là anh.
Cho nên bây giờ tôi có một khát vọng rất rõ. Tôi muốn làm cho con tôi hãnh diện về mẹ. Tôi muốn làm cho chồng tôi tự hào về vợ. Không phải bằng lời nói suông. Bằng việc tôi sống thế nào mỗi ngày, làm được những gì mỗi ngày.
Tôi có ba cô con gái.
Đứa đầu là đứa tôi từng cầu xin mẹ Quan Âm, tắm tượng Phật mới có được. Là đứa mà bác sĩ bảo tôi nên bỏ. Là đứa mà tôi đánh đổi đôi chân để giữ lại.
Mỗi lần nhìn con chạy nhảy khỏe mạnh, tôi tự nhủ một câu: ngày đó tôi chọn đúng rồi. Cái giá là đôi chân tôi. Nhưng đổi lại là một sinh mạng có quyền được sống. Con tôi có quyền được sống — đó là lý do tôi ký tờ giấy năm ấy. Và tôi không hối tiếc một giây nào. Tôi chưa bao giờ thấy xấu hổ vì ngồi xe lăn, vì đây là cái giá chính tôi đã chọn để đổi lấy con.
Bạn thử nghĩ xem. Một đứa trẻ lớn lên, nhìn mẹ ngồi xe lăn mà vẫn cầm micro nói trước hàng trăm người. Nó học được gì từ hình ảnh đó?
Tôi tin là con tôi đang học một điều mà không có sách vở nào dạy được: rằng hoàn cảnh không phải là thứ quyết định con người ta sẽ trở thành ai. Rằng đau không đồng nghĩa với dừng lại. Và rằng mẹ nó, dù có lý do chính đáng nhất đời để than thân, vẫn không bao giờ lôi chiếc xe lăn ra làm cái cớ.
Tôi không muốn để lại cho ba con gái một căn nhà to. Tôi muốn để lại cho chúng một tấm gương. Một người mẹ mà mai này khi chúng kể về, chúng có thể ngẩng cao đầu.
Đó là lý do tôi đứng dậy. Mỗi sáng. Không phải vì tôi hết đau — tôi chưa bao giờ hết đau. Mà vì có ba đôi mắt nhỏ đang nhìn tôi và lặng lẽ học cách sống.
Còn các mẹ.
Tôi sinh ra ở Quảng Ngãi. Ba tôi làm công an. Mẹ tôi buôn bán thuốc bảo vệ thực vật. Tuổi thơ tôi đầy đủ, sung sướng, khỏe mạnh, không một vết thương nào. Tôi nợ ba mẹ điều đó. Và tôi tin có một thứ trên đời gọi là báo hiếu.
Năm tôi 18 tuổi, đang học lớp 12, căn bệnh ập tới. Ban đầu tôi tưởng uống thuốc vài tháng là khỏi, đâu biết nó đeo mình suốt đời. Có những giai đoạn tôi oán giận, hỏi trời: tại sao lại là mình? Nhưng người đau nhất khi nhìn tôi như vậy không phải tôi. Là mẹ. Người mẹ nào nhìn con mình tật nguyền mà không xé lòng?
Cho nên tôi không cho phép mình gục. Vì nếu tôi gục, người gục theo đầu tiên là mẹ tôi.
Tôi muốn các mẹ nhìn thấy con gái mình sống một đời đáng sống. Không phải một đời ngồi than thân trách phận. Tôi muốn các mẹ yên lòng, ngủ ngon, không phải thức đêm lo cho tôi. Đó cũng là một cách báo hiếu, phải không bạn?
Người chồng đã chọn ở lại. Những đứa con tôi đánh đổi tất cả để giữ. Người mẹ mà tôi nợ cả một tuổi thơ bình yên. Họ chính là thứ kéo tôi đứng dậy khỏi vũng tuyệt vọng mà tôi đã nằm trong đó suốt 3 năm.
Người ta tưởng tôi mạnh mẽ. Không. Tôi chỉ có một mái ấm đáng để tôi mạnh mẽ.
Tôi nói thẳng với bạn một điều mà nhiều người ngại nói.
Trong nhà tôi, tôi là trụ tài chính. Tôi là nguồn thu chính. Tôi là người quyết định chuyện tiền bạc trong gia đình.
Một người phụ nữ ngồi xe lăn. Tay chân biến dạng. Vậy mà gánh kinh tế của cả một mái ấm trên vai. Tôi kể điều này không phải để than. Tôi kể để bạn thấy: chiếc xe lăn không lấy đi được khả năng gánh vác của một con người, nếu người đó còn lý do để gánh.
Bạn còn nghĩ chiếc xe lăn là dấu chấm hết không?
Tôi đã đi một quãng đường dài để tới chỗ này. 17 năm kinh doanh chuỗi nhà thuốc. Rồi những ngày ngồi xe lăn tập tành bán hàng online — mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, cả đai nịt bụng latex — mà giấu nhẹm chuyện mình ngồi xe lăn, không một khách hàng nào biết. Tôi bán mà trong lòng không vui, vì thấy mình đang làm sai nghề dược của mình. Cho tới hôm nay, tôi xây được kênh thương hiệu cá nhân và đào tạo coach 1:1 cho hơn 100 học viên. Có người từng nói tôi sẽ chẳng làm được gì nữa. Tôi để con số trả lời thay tôi.
Tôi không kể chuyện này để khoe. Tôi kể để bạn hiểu một điều rất giản dị: khi bạn có một mái ấm để gánh vác, bạn sẽ tìm ra sức mạnh mà chính bạn cũng không ngờ mình có.
Có một câu tôi nói với chính mình mỗi ngày. Bạn ghi lại được không?
Còn sức khỏe là còn tất cả.
Nghe lạ không? Một người bệnh viêm đa khớp dạng thấp 25 năm, ngồi xe lăn, lại đi nói câu "còn sức khỏe là còn tất cả".
Nhưng tôi nói thật lòng. Sức khỏe với tôi không phải là đôi chân lành lặn. Sức khỏe là cái đầu còn tỉnh táo để nghĩ ra việc. Là trái tim còn đủ lửa để bắt tay vào làm. Là cái ý chí vẫn đứng thẳng ngay cả khi thân thể đã ngồi xuống. Thân thể tôi đã trả giá rồi. Nhưng tinh thần tôi thì chưa bao giờ ngồi xe lăn.
Cho nên tôi hay nói đùa mà thật: nếu ngày mai tôi mất hết — mất tiền, mất sự nghiệp, mất tất cả — tôi vẫn làm lại từ đầu. Vì cái còn lại sau cùng là tinh thần chiến binh trong tôi. Và một mái ấm vẫn đứng sau lưng.
Thân thể tôi đã trả giá. Nhưng tinh thần tôi thì chưa bao giờ ngồi xe lăn.
Bây giờ tôi kể bạn nghe về giấc mơ tiếp theo của tôi. Một giấc mơ tôi muốn xây cùng chồng.
Tôi đang phát triển mảng đào tạo coach 1:1 xây kênh thương hiệu cá nhân cho bác sĩ, dược sĩ, huấn luyện viên dinh dưỡng. Hơn 100 học viên đã thành công cùng tôi, có người đưa kênh từ 100.000 lên tới 500.000 người theo dõi, tỷ lệ học viên thành công 80 đến 90%. Có học viên còn học cách training để tự đào tạo lại các bác sĩ khác. Xúc động nhất với tôi là những lúc học viên nhắn về khoe kết quả. Và tôi muốn làm việc này cùng anh Vũ.
Bạn biết tại sao không? Vì nó phù hợp với sức khỏe của tôi. Kênh Dược sĩ gia đình cần chính sức khỏe của tôi — tôi mệt thì kênh đứng lại. Nhưng mảng đào tạo thì khác. Nếu tôi mệt, chồng tôi vẫn đào tạo được. Hai vợ chồng cùng gánh chung một việc, người này ngã thì người kia đỡ. Với tôi, đó vừa là một cách làm ăn bền, vừa là cách hai vợ chồng nắm tay nhau đi cho hết con đường dài phía trước.
Và còn một giấc mơ nữa, giấc mơ tôi đã ấp ủ từ hồi còn bé tí. Tôi muốn mở mảng tư vấn hạnh phúc gia đình.
Hồi nhỏ tôi từng mơ một điều rất rõ: được làm diễn giả truyền cảm hứng, giúp các cặp vợ chồng yêu thương nhau, giữ được mái ấm. Tôi đã quên giấc mơ đó suốt nhiều năm vì bệnh tật, vì mưu sinh, vì những đêm chỉ lo làm sao sống qua được. Nhưng nó chưa bao giờ chết.
Vì tôi đã đi qua một thử thách mà ít cặp vợ chồng nào phải đi qua. Tôi biết giữ một mái ấm khi bão ập tới là như thế nào. Tôi biết cái cảm giác cùng nhau ký một tờ giấy đánh cược cả sinh mạng. Tôi biết thế nào là chọn ở lại. Và tôi muốn mang cả hành trình ấy ra chia sẻ cho những gia đình đang chông chênh, đang muốn buông tay nhau.
Tôi muốn dừng lại và hỏi bạn một câu.
Bạn đang lấy điều gì làm cái cớ để không đứng dậy?
Quá bận? Quá mệt? Hoàn cảnh khó khăn? Sức khỏe không cho phép?
Tôi không nói để bạn thấy có lỗi. Tôi nói vì tôi đã nằm đúng chỗ đó. 3 năm sau 4 bức tường. Khóc khi không ai thấy. Tin rằng đời mình đã hết, đã chấm dứt ở tuổi đáng lẽ đẹp nhất. Tôi hiểu cái cảm giác muốn buông xuôi nó nặng tới mức nào, vì tôi đã ôm nó mỗi đêm trong suốt ba năm trời.
Nhưng có một câu hỏi đã kéo tôi dậy. Tôi tặng bạn câu hỏi đó.
Nếu bạn buông, ai là người gánh chịu? Đứa con bạn yêu? Người bạn đời đã chọn ở lại bên bạn? Cha mẹ đã sinh ra bạn?
Khi tôi nghĩ tới họ, tôi không còn quyền gục nữa. Cơn đau vẫn còn nguyên đó, đêm nào cũng tới. Nhưng tôi có một thứ lớn hơn cơn đau. Tôi có một lý do.
Mái ấm chính là lý do đó. Của tôi, và có lẽ của cả bạn.
Cho nên sáng mai, khi bạn thấy mệt và muốn nằm lại, hãy nhìn ra sau lưng mình. Nhìn những người đang trông cậy vào bạn. Rồi đặt chân xuống đất. Và đứng dậy.
Tôi ngồi xe lăn mà còn đứng dậy được mỗi ngày. Bạn thì sao?
Còn sức khỏe là còn tất cả. Còn một mái ấm để yêu thương — là còn cả một lý do để sống. Hẹn gặp bạn trên hành trình đó. Tôi sẽ ở đây, vẫn đẩy chiếc xe lăn của mình về phía trước.